AI trong mua sắm công được nhắc đến nhiều khi các cơ quan nhà nước muốn tận dụng công nghệ để nâng cấp quy trình chọn lựa, đánh giá và đầu tư. Tuy nhiên, nghiên cứu của Open Contracting Partnership cho thấy các đơn vị dễ gặp rủi ro nếu triển khai mà thiếu nền tảng đánh giá minh bạch.
AI và các điểm yếu trong quy trình mua sắm hiện tại
Trước hết, báo cáo “Buying AI: Tools and Tips for Public Procurement” cho thấy các tổ chức nhà nước đang chịu áp lực chạy theo triển khai AI mà không chuẩn bị đầy đủ về quy trình nội bộ, dẫn đến mua giải pháp tốn kém nhưng vận hành kém hiệu quả. Ngoài ra, đội ngũ không đủ kỹ năng để kiểm chứng năng lực thực tế của nhà cung cấp khiến quá trình tích hợp bị gián đoạn.
Tiếp theo, việc thiếu cơ chế kiểm soát khiến nhiều dự án thất bại, làm giảm niềm tin của người dân vào khả năng ứng dụng công nghệ mới của khu vực công. Bà Kaye Sklar từ OCP nhận định các đơn vị cần củng cố nền tảng mua sắm trước khi đầu tư hệ thống mới.
AI và những mô hình vận hành hiệu quả trong thực tế
Bên cạnh hạn chế, một số cơ quan đã triển khai thành công và tạo ra giá trị rõ ràng.
Dự án quốc gia điển hình
Tại Mỹ, Trung tâm Medicare và Medicaid hợp tác với Skyward IT Solutions để phát triển chatbot và công cụ phân tích mua sắm. Công cụ này giúp tiết kiệm khoảng 3 triệu USD mỗi tháng. Đồng thời cải thiện toàn bộ quy trình xử lý yêu cầu.
Song song đó, Cơ quan Chuyển đổi Số Úc xây dựng khung triển khai với tiêu chuẩn kỹ thuật, điều khoản hợp đồng và chính sách. Các chính sách này được cập nhật liên tục, giúp cơ quan bắt kịp thay đổi của thị trường.
Cuối cùng, Chile tạo sandbox nội bộ nhằm kiểm thử năng lực nhà cung cấp trước khi ký kết, giảm thiểu rủi ro triển khai quy mô lớn. Các hướng đi này chứng minh rằng khu vực công có thể thu được lợi ích thực tiễn nếu áp dụng đúng cách và có cơ chế trách nhiệm rõ ràng.
Chiến lược “con người dẫn dắt” cho mua sắm công
Để tối ưu hiệu quả, báo cáo gợi ý bộ phận thu mua cần xây dựng đội hình chuyên trách. Theo đó, nhân viên mua sắm xác định phạm vi và giám sát hợp đồng, trưởng nhóm dự án điều phối quy trình khám phá. Trong khi chuyên gia CNTT đánh giá khả năng vận hành và mức độ an toàn của hệ thống AI.
Hơn nữa, bộ phận pháp lý chịu trách nhiệm về quy định, bản quyền và quyền sở hữu dữ liệu. Việc phối hợp sớm giúp hạn chế thất bại kỹ thuật, đồng thời đảm bảo hệ thống được triển khai đúng quy chuẩn.
Kết lại, báo cáo nhấn mạnh triển khai sai có thể làm mất hàng triệu USD và suy giảm niềm tin cộng đồng. Ngược lại, đầu tư đúng giúp hiện đại hóa dịch vụ và thể hiện năng lực quản trị minh bạch. Bà Kathrin Frauscher khẳng định đây là lộ trình giúp các cơ quan biến tiềm năng thành kết quả thực tế.
Tham khảo: https://aimagazine.com/news/what-do-governments-risk-without-smarter-ai-procurement
